Nabestaandenpensioen (ANW-hiaat): Waar heb je recht op na overlijden partner?

Wanneer een partner overlijdt, komt er veel op nabestaanden af. Naast verdriet en praktische regelzaken ontstaat vaak ook onzekerheid over het inkomen. Heb je recht op een uitkering? Blijft het pensioen doorlopen? En wat gebeurt er als er een ANW-hiaat ontstaat? In dit artikel leggen we helder uit hoe het nabestaandenpensioen werkt, wanneer je recht hebt op een uitkering en welke stappen je kunt zetten om financiële problemen na een overlijden te beperken.

Voor veel huishoudens is het inkomen van beide partners belangrijk om de vaste lasten te kunnen betalen. Als één van beiden wegvalt, kan dat grote gevolgen hebben. Juist daarom is het verstandig om op tijd te begrijpen hoe het nabestaandenpensioen, de Algemene Nabestaandenwet (ANW) en eventuele aanvullende verzekeringen in elkaar zitten.

Wat is nabestaandenpensioen?

Nabestaandenpensioen is een uitkering voor de partner en soms ook voor kinderen van iemand die is overleden. Deze uitkering is bedoeld om het wegvallen van inkomen deels op te vangen. Nabestaandenpensioen kan uit verschillende bronnen komen:

• de overheid, via de ANW-uitkering;
• het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar van de overleden partner;
• een aanvullende ANW-hiaatverzekering of overlijdensrisicoverzekering.

Veel mensen denken dat de overheid automatisch een ruim vangnet biedt, maar dat is lang niet altijd zo. De ANW kent strikte voorwaarden. Daardoor hebben veel nabestaanden geen of slechts beperkt recht op een uitkering. Dat verschil tussen wat je nodig hebt en wat je daadwerkelijk ontvangt, wordt vaak het ANW-hiaat genoemd.

Wanneer heb je recht op een ANW-uitkering?

De Algemene Nabestaandenwet (ANW) is een regeling van de overheid. Niet iedereen komt hiervoor in aanmerking. Je hebt meestal alleen recht op een ANW-uitkering als je partner overlijdt en je daarnaast voldoet aan ten minste één van deze voorwaarden:

• je zorgt voor een kind onder de 18 jaar;
• je bent voor minstens 45% arbeidsongeschikt;
• je bent geboren vóór een bepaalde overgangsdatum en valt nog onder oudere regels.

Daarnaast moet de overleden partner verzekerd zijn geweest voor de ANW. In de meeste gevallen is dat zo als diegene in Nederland woonde of werkte.

Belangrijk om te weten is dat inkomen van de nabestaande invloed kan hebben op de hoogte van de uitkering. Verdien je zelf inkomen uit werk of ontvang je bepaalde andere uitkeringen, dan kan de ANW lager uitvallen of zelfs helemaal vervallen.

Wat is een ANW-hiaat?

Een ANW-hiaat ontstaat wanneer de nabestaande na overlijden van de partner geen recht heeft op een ANW-uitkering, of wanneer die uitkering te laag is om de vaste lasten op te vangen. Dit komt vaak voor bij stellen zonder jonge kinderen of bij partners die zelf inkomen hebben.

Stel dat jullie samen een hypotheek, huur, energiekosten en andere maandelijkse verplichtingen hebben. Als één inkomen wegvalt, kan het resterende inkomen onvoldoende zijn. Juist dan merk je hoe belangrijk een goed geregeld nabestaandenpensioen is.

Veel werkgevers en pensioenfondsen bieden daarom een aanvullende dekking, bijvoorbeeld via een ANW-hiaatverzekering. Daarmee ontvangt de achterblijvende partner gedurende een bepaalde periode of tot de AOW-leeftijd een extra uitkering.

Nabestaandenpensioen via de werkgever of pensioenregeling

Naast de ANW van de overheid is er vaak ook een regeling via het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar van de werkgever. Dit partnerpensioen wordt meestal opgebouwd als onderdeel van de pensioenregeling. Er zijn grofweg twee vormen:

• Partnerpensioen op opbouwbasis: het opgebouwde recht blijft bestaan, ook als de werknemer uit dienst gaat.
• Partnerpensioen op risicobasis: er is alleen dekking zolang de werknemer in dienst is bij die werkgever.

Voor nabestaanden is dit verschil erg belangrijk. Bij een partnerpensioen op risicobasis kan de dekking vervallen zodra iemand van baan wisselt of werkloos raakt. Daardoor kan een onverwacht financieel gat ontstaan. Controleer daarom altijd via Mijnpensioenoverzicht.nl of via het pensioenfonds welke rechten er precies zijn opgebouwd.

Voor wie geldt het partnerpensioen?

Of je recht hebt op partnerpensioen hangt af van de voorwaarden van de pensioenregeling. In veel gevallen geldt dit voor:

• gehuwde partners;
• geregistreerde partners;
• samenwonende partners, mits zij officieel zijn aangemeld bij het pensioenfonds en aan de voorwaarden voldoen.

Voor samenwoners is het extra belangrijk om dit goed te regelen. Zonder registratie of samenlevingscontract kan het voorkomen dat er geen uitkering volgt, ook al leefden jullie jarenlang samen.

Hoe hoog is het nabestaandenpensioen?

De hoogte van het nabestaandenpensioen verschilt per situatie. Bij de ANW gaat het om een wettelijk vastgesteld bedrag, waarop inkomen in mindering kan worden gebracht. Bij een pensioenfonds is de hoogte vaak afhankelijk van het salaris van de overleden partner en de pensioenregeling die van toepassing was.

Een aanvullende verzekering kan zorgen voor een vast extra bedrag per maand. Daardoor ontstaat meer financiële rust in een toch al moeilijke periode. Het is verstandig om vooraf te berekenen hoeveel inkomen er na overlijden overblijft en of dat voldoende is voor de woonlasten en andere vaste kosten.

Ook de kosten rondom de uitvaart spelen in die eerste periode vaak direct een rol. Wie inzicht wil krijgen in de te verwachten kosten, kan op Uitvaartzoeker gebruikmaken van de rekentool voor uitvaartkosten. Daarmee kun je een uitvaart samenstellen en berekenen op basis van actuele en regionale tarieven.

Wat kun je doen om een ANW-hiaat te voorkomen?

Een ANW-hiaat voorkomen begint met inzicht. Veel mensen weten niet precies hoe hun situatie eruitziet totdat het te laat is. Dit kun je doen:

• controleer of je recht hebt op ANW bij overlijden van je partner;
• bekijk de pensioenregeling van de werkgever;
• controleer of er partnerpensioen is en of dit op risico- of opbouwbasis is;
• meld een samenwonende partner tijdig aan bij het pensioenfonds;
• overweeg een aanvullende ANW-hiaatverzekering of overlijdensrisicoverzekering;
• maak een overzicht van vaste lasten en noodzakelijke maandinkomsten.

Door dit vooraf te regelen, voorkom je dat een nabestaande direct in financiële problemen komt. Zeker voor gezinnen met kinderen of huishoudens met hoge woonlasten is dat geen overbodige luxe.

Wat moet je regelen na overlijden van je partner?

Na een overlijden komt er veel op je af. Naast het emotionele aspect moeten ook financiële zaken snel worden opgepakt. Denk aan het informeren van de werkgever, pensioenuitvoerder, verzekeraar en de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

Ook praktische zaken rondom de uitvaart moeten worden geregeld. Op Uitvaartzoeker.nl/zoeken kun je uitvaartondernemers vergelijken, zodat je snel een passende keuze kunt maken. Daarnaast biedt de pagina met veelgestelde vragen extra informatie over wat er allemaal geregeld moet worden na een overlijden.

Het is verstandig om documenten zoals een overlijdensakte, polisbladen, pensioenoverzichten en bankgegevens bij de hand te houden. Zo kun je sneller uitzoeken op welke uitkeringen en verzekeringen recht bestaat.

Conclusie

Het nabestaandenpensioen is een belangrijke financiële voorziening na het overlijden van een partner, maar de dekking is lang niet altijd vanzelfsprekend. De ANW-uitkering van de overheid is beperkt en geldt alleen onder specifieke voorwaarden. Daardoor ontstaat regelmatig een ANW-hiaat. Of je voldoende inkomen overhoudt, hangt af van de combinatie van ANW, partnerpensioen via de werkgever en eventuele aanvullende verzekeringen.

Wie financiële zorgen voor nabestaanden wil beperken, doet er goed aan om de eigen situatie tijdig te controleren. Kijk naar pensioenregelingen, verzekeringen en de maandelijkse lasten. Zo voorkom je verrassingen op een moment dat er al genoeg op je afkomt. En moet er direct veel geregeld worden, dan helpen de tools van Uitvaartzoeker.nl om zowel de uitvaart als de kosten overzichtelijk in beeld te brengen.